Part Cooling vs Hotend Cooling
3D yazıcıda iki farklı soğutma sistemi vardır ve sıklıkla karıştırılır:
- Hotend cooling fan: Heatsink üzerinde sürekli çalışır. Filamentin heatbreak'in üst kısmında erimesini önler (heat creep koruması).
- Part cooling fan (parça soğutma): Eriyik filamentin tabla üzerine bırakıldığı anda hızla soğumasını sağlar. Slicer üzerinden % olarak kontrol edilir; ilk 1-2 katmanda kapalı tutulur.
İkisi farklı amaca hizmet eder; biri arızalanınca diğerinin "çalıştığı" görüntüsü yanıltıcı olabilir.
Yetersiz Part Cooling'in Etkileri
1. Stringing artışı
Eriyik filament soğumadığı için travel sırasında damla bırakır.
2. Köprü (bridge) çökmesi
20+ mm köprülerde eriyik filament kendi ağırlığıyla sarkar. İyi soğutma ile düz köprüler basılabilir.
3. Overhang başarısızlığı
45° üstü açılı yüzeylerde eriyik destek alamaz; cooling olmadan deformasyon başlar.
4. İnce duvar erimesi
Küçük modellerde her katman bir öncekinin sıcaklığını korur; sonuç eriyik bir lapadır. PLA için duty cycle 100% şart.
5. Detay kaybı
Hızlı baskıda <1 mm detaylar yuvarlaklaşır; cooling yetersiz çünkü filament katı hale gelmeden sıradaki gelir.
Fazla Cooling'in Etkileri
1. Warping (kıvrılma)
ABS, ASA, PC için aşırı soğutma layer'lar arası adhesion'u kırar; köşeler tabladan kalkar.
2. Layer separation (katman ayrışması)
Katmanlar yeterince kaynaklanamaz. Modeli elinizle kıracak kadar zayıf olur.
3. Hotend kapasitesinde düşüş
Yan tarafa çarpan hava heatsink'i de soğutur; yüksek hızda nozzle sıcaklığı 5-10°C düşer, underextrusion başlar.
Filament Bazlı Soğutma Ayarları
| Filament | Önerilen Fan % | İlk Katman | Not |
|---|---|---|---|
| PLA | 100% | 0-25% (1-2 layer) | Maksimum soğutma |
| PETG | 50-70% | 0% | Aşırı cooling layer adhesion'u kırar |
| ABS / ASA | 0-20% | 0% | Kapalı çember + minimal cooling |
| TPU | 50-100% | 0% | Stringing'i önler |
| PA (Naylon) | 0-30% | 0% | Çok soğutma kırılganlık yapar |
| PC | 0-15% | 0% | Sadece overhang'ler için |
Slicer'da Cura → Cooling, PrusaSlicer → Filament Settings → Cooling, OrcaSlicer → Filament → Cooling bölümünden ayarlanır.
Fan Tipleri
Axial fan (4010, 4020 boyut)
- Düz, "pervane" tipi; doğrudan üfler.
- Hotend cooling için standart.
- 4010: 40x40x10 mm, 5-10 CFM
- Hava akışı yüksek, basınç düşük.
Blower fan (radial / centrifugal)
- "Salyangoz" tipi; havayı 90° döndürerek yüksek basınçla üfler.
- Part cooling için ideal — küçük noktaya yoğun hava verir.
- 5015: 50x50x15 mm, en yaygın.
- 4010 axial'a göre 2-3 kat daha basınçlı.
Combo (CFD optimize edilmiş duct'lar)
Voron, Bambu Lab, Prusa MK4'te özel tasarım hava kanalı + 5015 blower fan kombosu kullanılır. Aynı CFM ile %30 daha iyi soğutma sağlar.
Adım Adım Fan Değişimi
- Yazıcıyı kapatın, fişini çekin.
- Hangi fanın arızalı olduğunu tespit edin: Yazıcıyı açın,
M106 S255(full part cooling) komutunu gönderin. Fan dönmüyor ya da çıtırtı çıkarıyorsa o fan arızalı. - Fan duct'ı söküp fanı serbest bırakın.
- Konnektörü ayırın (JST-XH 2-pin standarttır).
- Yeni fanın voltajını mutlaka kontrol edin: 12V fanı 24V hatta takmak fanı yakar ve kısa devre anakartın fan çıkışını da götürebilir. Tersi (24V fan, 12V hat) yakmaz ama fan yetersiz devirde döner ve soğutma yetmez. Bambu ve Prusa'nın modern yazıcıları 24V'tur; eski Creality kartlarında 12V yaygındır. Fanın üzerindeki etiketi okumadan takmayın.
- Polariteye dikkat edin (kırmızı +, siyah −).
- Duct'ı geri monte edin; hava akışı nozzle ucuna yönlenmiş olmalı.
- Test:
M106 S128ile 50% çalıştırın; titreşim, vibrasyon olmamalı.
İstanbul'da Fan & Soğutma Servisi
Doğru fan seçimi ve duct optimizasyonu baskı kalitenizi belirgin şekilde artırır. İstanbul 3D yazıcı servisi olarak yerinde fan değişimi, soğutma duct'ı yenileme ve hotend bakımı hizmeti sunuyoruz.
Profesyonel Destek Alın
