Baskı sırasında nozzle'dan çıtırtı ya da cızırtı sesi geliyorsa, ekstrüzyonun hemen ardından ince bir buhar görünüyorsa filament nem çekmiş olabilir. İstanbul'un nemli dönemlerinde açıkta bırakılan bir makara, özellikle Boğaz'a yakın ilçelerde, zamanla bu hale gelebilir ve kurutmadan devam etmek sorunu çözmek yerine büyütür.
Belirtiler: nem kapmış filament nasıl anlaşılır
Nemli filamentin servise en sık yansıyan belirtileri şunlar:
- Nozzle'dan çıtırtı, cızırtı ya da patlama sesi
- Ekstrüzyon noktasında ince buhar ya da hafif duman
- Yüzeyde kabarcık, pürüzlü ya da gözenekli doku
- Daha önce sorun olmayan bir ayarla aniden artan iplik (stringing)
- Katmanlar arası yapışmanın zayıflaması, parça elle bastırınca katman hattından ayrılması
- PLA'da beklenenden gevrek kırılma: makara koptuğunda tok değil, cam gibi kırılması
Nemli filamentte bu belirtiler görülür çünkü malzemenin içine giren su, ısıtıcı bölgede aniden buhara dönüşür ve eriyik akışı bozar; sonuç zayıf katman yapışması, gözenekli yüzey ve iplik olarak ortaya çıkar. Belirtiler bazen hepsi birden değil, tek bir işaretle başlar: örneğin önce sadece ses değişir, yüzey sorunu birkaç baskı sonra ortaya çıkar. Bu yüzden tek bir çıtırtı sesini bile göz ardı etmemek, makarayı kontrol etmek için yeterli bir uyarı.
Nem mi, başka bir neden mi?
Çıtırtı ve iplik tek başına nemi kanıtlamaz. Tıkanmaya yaklaşan bir nozzle da benzer sesler çıkarabilir, sıcaklık ayarı filamentin istediğinden yüksekse iplik zaten artar. Ayırt etmenin en pratik yolu makarayı değiştirip aynı ayarla kısa bir test basmaktır: taze bir makara sorunu çözüyorsa neden nemdir, çözmüyorsa ayar veya donanım tarafına bakmak gerekir. İplik sorununun nem dışındaki nedenlerini stringing çözümü yazısında, tıkanmanın kendine özgü belirtilerini ekstrüder tıkanıklığı yazısında ayrıntılı ele aldık.
Kurutma seçenekleri
Filament kurutucu (dedicated dryer), sıcaklığı sabit ve doğru tutması açısından en güvenilir seçenektir. Ev fırını da kullanılabilir, ama çoğu ev fırını gösterdiği değeri tam tutmaz; birkaç derecelik sapma bile PLA'nın makarasını yumuşatıp deforme edebilir ya da filamenti istenmeden yapışkanlaştırabilir. Fırını kullanacaksanız düşük bir ayardan başlayın ve bağımsız bir fırın termometresiyle gerçek sıcaklığı doğrulayın.
Kurutma sıcaklığı ve süresi malzemeye ve markaya göre değişir; en güvenlisi üreticinin önerdiği sıcaklığı esas almaktır. Genel eğilim şu: PLA görece düşük sıcaklıkta kurutulur, PETG biraz daha yüksek, TPU ve naylon ise daha yüksek sıcaklıkta ve daha uzun sürede; kesin değerler için üreticilerin kılavuzlarına bakın (Bambu Lab kurutma kılavuzu). Prusa'nın kurutma rehberi de malzeme bazında değer veriyor. Elinizdeki makaranın etiketinde bir değer varsa onu, yoksa üreticinin web sitesindeki önerilen sıcaklığı esas alın.
Doğru saklama
Kurutma tek seferlik bir çözüm; saklama o çözümü koruyan kısım. Pratikte işe yarayan düzen şöyle:
- Hava geçirmez bir poşet veya kapaklı kutu
- İçine taze bir silika jel nem alıcı paket
- Mümkünse bir nem göstergesi kartı veya küçük higrometre, kutunun iç nemini görmek için
- Makarayı her baskı sonrasında tekrar kapalı kaba koymak, masada açıkta bırakmamak
- Nem alıcıyı belirli aralıklarla tazelemek; doygun bir silika jel artık nem çekmez, nemi tutmaya devam eder
Sarıyer gibi Boğaz kıyısına yakın ilçelerde iç mekân nemi günün saatine ve havaya göre değişebilir; bu yüzden açıkta bekleyen bir makarayı ara sıra kontrol etmek, sorunu baskı başladıktan sonra fark etmekten daha pratik. Sarıyer 3D yazıcı servisi sayfasında bölgede yerinde servis hakkında bilgi bulabilirsiniz.
Hangi filamentler daha hassas
Her filament bir ölçüde nem çeker, ama hepsi aynı hızda ve aynı etkiyle çekmez.
| Malzeme | Nem hassasiyeti | Not |
|---|---|---|
| PLA | Düşük | Nem çektiğinde özellikleri diğerlerine kıyasla daha az değişir |
| PETG | Orta-yüksek | Çıtırtı ve iplik nem kapınca hızlı belirgin |
| TPU | Yüksek | Esnek yapısı nemi daha çok tutar |
| Naylon (PA) | Çok yüksek | En hassas yaygın malzeme, kısa sürede etkilenir |
Bu sıralama Prusa'nın kurutma rehberinde de aynı yönde: PLA nem çektiğinde özellikleri PETG ve naylona göre daha az değişirken, naylon en hassas malzemelerden biri olarak gösteriliyor (Prusa kurutma rehberi). Bu malzemelerin yazıcıdan istediği donanımı hangi baskıda hangi filament yazısında bulabilirsiniz.
Kurutmaya değer mi, taze makara mı
Kurutma süresi malzemeye göre saatlerce sürebilir. Üretim işi zaman baskısı altındaysa ve elinizdeki makara ciddi nem kapmışsa, kurutmayı beklemek yerine taze bir makarayla devam etmek bazen daha mantıklı. Böyle durumlarda elimizdeki Revo ve Ender marka PLA ve PETG makaralarından birini İstanbul'un tüm ilçelerine aynı gün adresinize ulaştırıyoruz; diğer türleri isteğe göre getiriyoruz. Filament teslimatı hakkında hizmetler sayfasındaki filament bölümüne göz atabilirsiniz.
Son söz
Çıtırtı, buhar, gözenekli yüzey ya da beklenmedik iplik gördüğünüzde önce makaranın nemini düşünün; çoğu zaman ayar değil, malzemenin kendisi değişmiştir. Kurutup saklama düzenine geçirmek çoğu makarayı geri kazandırır, bazı durumlarda ise taze bir makarayla başlamak işi daha hızlı toparlar. Hangisi sizin durumunuza uyuyorsa, filamentin markasını ve ne kadar süredir açıkta olduğunu yazarak bize ulaşabilirsiniz.
