Bir atölyede yazıcı durduğunda kaybedilen şey sadece o parça değildir; sırada bekleyen işin tamamı gecikir. Filament stoğunu doğru planlamak, sık görülen bir "üretim durdu" nedenini ortadan kaldırır.
Bu yazı atölye, çiftlik (fleet — birden fazla yazıcıyı birlikte işleten kurulum), okul ve küçük üreticiler için filament tüketimini nasıl tahmin edeceğinizi, ne zaman sipariş vereceğinizi ve stoğu nasıl düzenleyeceğinizi anlatıyor.
Günlük tüketimi nasıl tahmin edersiniz
Filament ihtiyacını tahmin etmenin en pratik yolu, slicer'ın (dilimleyici yazılım) verdiği parça başı gram değerini günlük parça sayısıyla çarpmaktır. Slicer her parça için tahmini filament ağırlığını zaten gösterir; bu sayıyı not almak yeterlidir.
Örnek (varsayımsal, yuvarlak sayılar): Bir parçanın slicer'da gösterdiği ağırlık 42 gram olsun. Atölye günde ortalama 18 parça bassın. Günlük tüketim yaklaşık 42 × 18 = 756 gram, yani bir haftada (7 gün) yaklaşık 5,3 kg filament demektir. Birden fazla yazıcı varsa her makinenin kendi günlük ortalamasını ayrı çıkarıp toplayın; tek yazıcı ortalaması çok makineli bir atölyede yanıltıcı olur.
Bu hesap kaba bir tahmindir, kesin değer değildir. Renk değişimi, başarısız baskı ve destek yapısı (support) tüketimi artırır; hesaba küçük bir pay ekleyin.
Ne zaman yeniden sipariş vermeli: reorder point mantığı
Reorder point (yeniden sipariş noktası), stok bu seviyeye düştüğünde sipariş verilmesi gereken eşiktir. Mantık basittir: elinizde, tedarikin size ulaşana kadar geçecek süreyi (lead time) ve beklenmedik bir gecikmeye karşı güvenlik payını (safety margin) karşılayacak kadar filament olmalı.
Örnek (varsayımsal): Günlük tüketiminiz 750 gram, tedarikçiden teslimat genelde 2 gün sürüyor ve kendinize 1 günlük güvenlik payı ekliyorsunuz. Reorder point = günlük tüketim × (teslimat süresi + güvenlik payı) = 750 g × 3 gün = 2,25 kg. Stoğunuz bu seviyeye düştüğü anda sipariş vermelisiniz, stok tamamen bitmeden değil.
Lead time ne kadar kısa ve güvenilirse, bu eşik o kadar düşük tutulabilir — yani daha az sermaye filamentte bağlı kalır. İstanbul'un tüm ilçelerine aynı gün filament teslimatı yapıyoruz; bu, atölyenin güvenlik payını küçük tutabilmesinin pratik bir nedenidir.
FIFO, nem ve etiketleme
Yeni gelen makara rafın önüne değil, arkasına konmalı. FIFO (first in, first out — ilk giren ilk çıkar) uygulanmazsa eski makaralar rafta unutulur, nem çeker ve ihtiyaç anında kullanılamaz hâle gelir. Basit bir kural: her yeni makarayı rafa koyarken tarih etiketi yapıştırın ve en eski tarihli makarayı önce kullanın.
Açıkta bekleyen filament, özellikle naylon ve PETG gibi nem çeken türler, baskı kalitesini düşürür. Bu konuyu ayrıntısıyla filament nem kaptı mı yazısında ele aldık; burada kısaca: açılmış makarayı nem alıcıyla kapalı bir kapta saklayın ve kullanılmayan makaraları olabildiğince kısa süre açıkta bırakın.
Bir makara tamamen tüketilmeden rafa kaldırıldığında, üzerine kalan gram tahmini ve tarih yazan bir etiket, bir sonraki kullanımda büyük iş sağlar. Etiketsiz açık makaralar genelde ya tartılmadan kullanılır (ve baskı ortasında biter) ya da gereksiz yere atlanıp yeni makara açılır.
Haftalık stok turunda kontrol edilecekler:
- Her makarada kalan miktar tartıldı mı, etiketteki tahmini güncellendi mi
- Reorder point'in altına düşen malzeme var mı
- En eski tarihli makara önde mi, FIFO sırası bozulmuş mu
- Açıkta, kapaksız bekleyen nem çeken bir makara var mı
- Nadiren kullanılan renk/tür gereksiz yere rafı dolduruyor mu
Az malzeme, az renk: stoğu basitleştirme
Elinizde ne kadar çok malzeme türü ve renk varsa, stok takibi o kadar karmaşıklaşır; her biri için ayrı reorder point, ayrı raf alanı ve ayrı nem kontrolü gerekir. Mümkünse üretiminizin büyük kısmını az sayıda malzeme ve renkle karşılamayı hedefleyin. Nadiren kullanılan özel renk ya da türleri stokta büyük miktarda tutmak yerine ihtiyaç anında tedarik etmek, sermayeyi daha az malzemeye bağlı tutar.
Baskı ortasında filament bitmesini önlemek
Reorder point ve stok planı makro seviyede işe yarar, ama tek bir baskının ortasında filament bitmesi ayrı bir sorundur. Makarada kalan miktarı tartmadan uzun bir baskıya başlamak risklidir. Bu konuyu runout sensörü yazısında işledik; kısaca, sensör baskıyı durdurup makara değişimine izin verir, ama büyük parçalarda önce makarayı tartıp yetip yetmeyeceğini kontrol etmek daha güvenilirdir. Baskı ortasında yazıcının nedensiz durduğu durumların bir kısmı da filamentle değil başka bir arızayla ilgilidir; ayırt etmek için baskı ortasında duruyor yazısına bakabilirsiniz.
Büyük stok mu, hızlı tedarik mi: ödünleşim
Büyük miktarda filament stoklamanın bir maliyeti var: sermaye malzemede bağlı kalır, makaralar zamanla nem çeker, renk ve tür çeşitliliği arttıkça raf ve takip karmaşıklaşır. Buna karşılık küçük stokla çalışmak, tedarikin hızına ve güvenilirliğine bağımlı olmak demektir.
İstanbul içinde hızlı ve güvenilir teslimat alabilen bir atölye için bu ödünleşim küçük stok tarafına kayar: elde PLA ve PETG (Revo ve Ender markaları) bulunduruyoruz, diğer türleri isteğe göre getiriyoruz. Toplu alımda atölye ve filo fiyatı uyguluyoruz; ayrıca servis randevusuyla birlikte gelen teslimatta yol ücreti alınmıyor. Teslimat ve toplu alım koşullarına filament teslimatı sayfasından bakabilirsiniz. Birden fazla yazıcı işleten, İkitelli sanayi hattındaki atölyeler için bu durum özellikle anlamlı: bir servis ziyaretinde hem bakım hem filament ihtiyacı aynı anda karşılanabilir. Bu bölgeyle ilgili daha fazla bilgi Başakşehir 3D yazıcı servisi sayfasında. Birden fazla yazıcısı olan bir atölyenin filament ve bakım takibini tek bir düzene bağlaması işleri daha da kolaylaştırır; bu düzenin nasıl kurulduğunu kurumsal 3D yazıcı bakım sözleşmesi yazısında bulabilirsiniz.
Sonuç
Filament stoğu planlamak karmaşık bir iş değil, düzenli bir alışkanlık. Tüketimi slicer verisiyle tahmin edin, reorder point'inizi tedarik süresine göre belirleyin, FIFO uygulayın ve açık makaraları etiketleyin. İhtiyacınızı netleştirdikten sonra stok miktarınızı ve tedarik sıklığınızı birlikte değerlendirmek isterseniz bize yazabilirsiniz.
