İlk katmanın tablaya tutunmaması, tek bir ayarın değil üst üste binen birkaç küçük etkenin sonucudur. Tabla sıcaklığı, yüzey temizliği ve nozzle yüksekliği aynı anda sınırdaysa baskı ilk dakikalarda kayar. Aşağıdaki yedi başlık hangi belirtinin hangi nedene işaret ettiğini gösterir.
| Belirti | En olası neden |
|---|---|
| Parça hiç yapışmıyor, baştan kayıyor | Z-offset çok yüksek veya tabla yüzeyi kirli |
| Kenarlar kalkıyor, orta kısım tutunuyor | Tabla sıcaklığı düşük, oda hava akımı, malzeme büzülmesi |
| İlk birkaç katman iyi, sonra köşeler kalkıyor | Cooling fan çok erken devrede |
| Bazı bölgeler yapışıyor, bazıları yapışmıyor | Tabla düzlüğü veya yükseklik haritası bozuk |
1. Tabla Sıcaklığı Yetersiz
PLA için 60°C, PETG için 70-80°C, ABS için 100-110°C tabla sıcaklığı önerilir.
Her filamentin bir camsı geçiş sıcaklığı vardır; tabla bu eşiğin yeterince altında kalırsa ilk katman temas anında sertleşir ve yayılmadan donar. Pratik bir yöntem, yalnız ilk katmanda tabla sıcaklığını 5°C artırıp sonraki katmanlarda normal değere dönmektir. Bunu yaparken alt yüzeydeki şişmeyi (elephant foot) gözden kaçırmayın: tabla sıcaklığını yükseltmek ilk katmanın daha uzun süre yumuşak kalmasına yol açar ve şişmeyi artırabilir. İlk katmanın kenarında taşma görürseniz artışı geri alın. Bu artışı ilk hamle değil, Z-offset ve yüzey temizliğini düzelttikten sonraki son ayar olarak kullanın.
2. Tabla Yüzeyi Kirli
Tabla yüzeyindeki yağ, toz ve kalıntı yapışmayı engeller. Her baskı öncesi tabla soğukken IPA (izopropil alkol) ile silin.
En sinsi kirletici parmak izidir. PEI ve cam yüzeylerde parmak ucundaki ince yağ tabakası gözle görülmez, ama erimiş plastiğin yüzeye yayılmasını engeller; baskı tam o bölgede tutunmaz. Tablayı kenarlarından tutma alışkanlığı edinin.
3. Z-Offset Ayarı Yanlış
Nozzle tablaya çok yakın veya çok uzak olabilir. Baby step ile Z-offset'i kağıt testi yaparak ayarlayın. Sıralama şöyle olmalı:
- Tablayı ve nozzle'ı baskı sıcaklığına ısıtın; metal genleştiği için soğuk ölçüm yanıltıcı olur.
- Nozzle'ı tablaya indirin, arasına normal kalınlıkta bir kağıt sürün.
- Kağıdı ileri geri çekerken hafif bir sürtünme hissedene kadar Z-offset'i kademeli düşürün.
- Baskıyı başlatın, ilk katmanı izleyerek baby-step ile canlı düzeltme yapın; hatlar yan yana birleşmiş ve hafifçe yassılaşmış görünmeli.
Hatlar arasında boşluk kalıyorsa nozzle fazla yüksek; yüzey dalgalanıyor ve nozzle izi çapak bırakıyorsa fazla alçaktır. Ayrıntılı ölçüm için Z-offset kalibrasyonu rehberimize göz atın.
4. İlk Katman Hızı Çok Yüksek
İlk katman hızını 20-25 mm/s'ye düşürün; yavaş baskı daha iyi yapışır.
Hızla birlikte ilk katmanın ekstrüzyon genişliğini de gözden geçirin. Genişliği nozzle çapının yaklaşık 1,2 katına çıkarmak (0,4 mm nozzle için yaklaşık 0,48 mm) temas alanını büyütür ve komşu hatların birbirine kenetlenmesini kolaylaştırır.
5. Tabla Düzlüğü Bozuk
Tablanın düz olduğundan emin olun; BL Touch veya CR Touch sensörleri bu işi otomatikleştirir.
İki ayrı iş sık karıştırılır. Tramming, tablayı köşe vidalarıyla mekanik olarak nozzle'ın gezdiği düzleme paralel hâle getirmektir. Mesh leveling ise sensörün ölçtüğü noktalardan bir yükseklik haritası çıkarıp Z eksenini baskı sırasında düzeltmesidir. Sensör eğik bir tablayı yazılımla telafi eder, ama mekanik eğim büyükse telafi payı yetmez; önce köşeleri elle dengeleyin, taramayı ondan sonra alın.
6. Yapıştırıcı Kullanmıyorsunuz
Cam tabla kullanıyorsanız ince bir katman yapıştırıcı (glue stick) uygulayın. Saç spreyi de işe yarar ama yanıcı bir aerosoldür: yalnız soğuk tablaya, yazıcıdan uzakta ve havalandırılmış bir ortamda uygulayın.
Stick hızlıdır ama düzensiz kalınlık bırakır; sıvı PVA nemli bezle daha eşit yayılır. Yapıştırıcı ayrıca ayırıcı görevi görür: PETG gibi cama fazla tutunan filamentlerde araya giren ince tabaka, sökme sırasında cam yüzeyden parça kopmasını önler.
7. Cooling Fan İlk Katmanda Açık
İlk katmanda fan'ı kapatın veya %0'a ayarlayın. Soğuk hava yapışmayı zayıflatır.
PLA hızlı soğur; ilk katman tablaya tam oturmadan üstten hava aldığında büzülür ve kenarlardan kıvrılır. Tablodaki "ilk birkaç katman iyi, sonra köşeler kalkıyor" belirtisinin en sık nedeni budur. Fanı ikinci ya da üçüncü katmandan itibaren kademeli devreye alın. Aynı etkiyi odadaki hava akımı da yaratır; yazıcıyı pencere ve klima önünden uzak tutun.
Yapışma sorunlarının büyük bölümü tabla sıcaklığı, yüzey temizliği ve Z-offset üçlüsünde çözülür; her adımdan sonra yalnız tek değişkeni sınayın. Kalibrasyonu tekrarlamanıza rağmen aynı bölgede yapışma kaybı sürüyorsa tabla taşıyıcısında eğrilik ya da ısıtıcıda dengesiz ısı dağılımı olabilir; bu noktada 3D yazıcı servisi çağırmak deneme yanılmadan hızlı sonuç verir.
